Windows Deployment Services (WDS) Nedir?
Windows Deployment Services (WDS), Microsoft’un ağ üzerinden otomatik işletim sistemi dağıtımı yapmayı sağlayan bir rolüdür. Genellikle Windows işletim sistemlerini çok sayıda bilgisayara kurma işlemini hızlandırmak ve otomatikleştirmek amacıyla kullanılmaktadır. Özellikle kurumsal IT ortamlarında yeni cihazların hızlı şekilde yapılandırılması veya arızalı sistemlerin yeniden kurulması için ideal bir çözümdür.
WDS’nin Faydaları ve Kullanım Alanları
- Zaman Tasarrufu:
Ağ üzerinden toplu işletim sistemi kurulumu yapılmasını sağlar. Tek tek bilgisayarlara işletim sistemi yükleme ihtiyacını ortadan kaldırarak kurulum süresini ciddi oranda azaltır. - Merkezi Yönetim:
IT yöneticileri, farklı lokasyonlarda bile olsalar sistemlerin kurulum süreçlerini merkezi olarak yönetebilir. Kurulum öncesi ve sonrası ayarları uzaktan kontrol etme imkanı verir. - Özelleştirilebilir İmajlar:
WDS, standart işletim sistemine ek olarak önceden yapılandırılmış imajlar dağıtmayı destekler. Böylece işletim sistemi, gerekli yazılımlar ve sürücülerle birlikte dağıtılır. - Network Tabanlı Kurulum:
WDS, PXE (Preboot Execution Environment) protokolü sayesinde ağ üzerinden kurulum yapar. Bu, fiziksel kurulum medyasına (USB/DVD) gerek kalmadan cihazların açılışta ağ üzerinden imaj almasını sağlar. - Sürücü ve Uygulama Desteği:
WDS kullanarak işletim sistemi imajlarına sürücü ve uygulama paketleri entegre edilebilir. Bu sayede dağıtım sırasında tüm gerekli sürücüler otomatik olarak yüklenir.
WDS’nin Faydaları ve Kullanım Alanları
- Zaman Tasarrufu:
Ağ üzerinden toplu işletim sistemi kurulumu yapılmasını sağlar. Tek tek bilgisayarlara işletim sistemi yükleme ihtiyacını ortadan kaldırarak kurulum süresini ciddi oranda azaltır. - Merkezi Yönetim:
IT yöneticileri, farklı lokasyonlarda bile olsalar sistemlerin kurulum süreçlerini merkezi olarak yönetebilir. Kurulum öncesi ve sonrası ayarları uzaktan kontrol etme imkanı verir. - Özelleştirilebilir İmajlar:
WDS, standart işletim sistemine ek olarak önceden yapılandırılmış imajlar dağıtmayı destekler. Böylece işletim sistemi, gerekli yazılımlar ve sürücülerle birlikte dağıtılır. - Network Tabanlı Kurulum:
WDS, PXE (Preboot Execution Environment) protokolü sayesinde ağ üzerinden kurulum yapar. Bu, fiziksel kurulum medyasına (USB/DVD) gerek kalmadan cihazların açılışta ağ üzerinden imaj almasını sağlar. - Sürücü ve Uygulama Desteği:
WDS kullanarak işletim sistemi imajlarına sürücü ve uygulama paketleri entegre edilebilir. Bu sayede dağıtım sırasında tüm gerekli sürücüler otomatik olarak yüklenir.
WDS ile Neler Yapılabilir?
- İşletim Sistemi İmajı Dağıtımı:
Windows 10, 11 veya Windows Server gibi işletim sistemleri WDS ile dağıtılabilir. Bir kez oluşturulan imaj dosyası farklı bilgisayarlara tekrar tekrar kurulabilir. - Multicast Desteği:
WDS, multicast kullanarak aynı anda birden fazla bilgisayara işletim sistemi dağıtımı yapabilir. Böylece ağ trafiği optimize edilir ve performans artırılır. - Yedekleme ve Geri Yükleme:
Arızalanan veya değiştirilen cihazlara hızlı bir şekilde aynı imaj geri yüklenebilir. Bu, arıza sonrası iş kaybını minimize eder. - Windows Boot ve Kurulum Medyası Sağlama:
WDS, boot.wim gibi açılış imajlarını sunarak bilgisayarların ağ üzerinden önyükleme yapmasını sağlar. Bu imajlar sayesinde kullanıcı, manuel kurulum yapmak yerine otomatik kurulum senaryoları kullanabilir. - Zero Touch Installation (ZTI):
WDS, Microsoft System Center Configuration Manager (SCCM) ile entegre edilerek tamamen dokunulmadan (ZTI) kurulumların yapılmasına imkan tanır. Böylece kurulumların tümü otomatikleştirilebilir.
Sonuç
Windows Deployment Services, özellikle çok sayıda bilgisayara işletim sistemi kurulumu yapmak isteyen kurumsal IT ekipleri için hız, verimlilik ve merkezi yönetim sağlar. Fiziksel medyaya ihtiyaç duymadan imaj dağıtımı yaparak iş yükünü hafifletir. Multicast desteği sayesinde ağ üzerindeki trafiği optimize ederken, özelleştirilmiş imajlarla birlikte kurulum süreçlerini otomatize eder.
WDS, büyük ve orta ölçekli şirketlerin BT altyapısında yaygın olarak kullanılarak, IT süreçlerinde zamandan tasarruf sağlar ve operasyonel hataları minimuma indirir.
Kurulum Hazırlıkları
Windows Deployment Services (WDS) Kurulumu İçin Yapı ve Topoloji
Kuruluma başlamadan önce topolojimizi şu şekilde özetleyebiliriz:
- Domain Controller (DC) ve DHCP Sunucusu
Windows Server 2022 yüklü olan bu sunucumuz Active Directory Domain Controller (DC) rolünü üstlenecek ve DHCP rolü de aynı sunucu üzerinde çalışacaktır.
IP Adresi: 192.168.61.250
- WDS Sunucusu
Windows Deployment Services rolü, Windows Server 2022 işletim sistemine sahip ayrı bir sunucuya yüklenecektir. Bu sunucu, ağ üzerinden imaj dağıtımı yapacak.
IP Adresi: 192.168.61.111
- İşletim Sistemi Kurulumu Yapılacak Bilgisayar
İşletim sistemi kurulu olmayan bir bilgisayar veya sanal makine kullanılacaktır.
WDS Server Kurulumu
Sunucu kurulumunu tamamladıktan sonra ismini WDS olarak değiştirip domaine dahil ediyoruz.
Add Roles and Features sihirbazını çalıştırıp Server Roles ekranında Windows Deployment Services rolünü seçiyoruz.
WDS altında bulunan Role Services ekranında Deployment Server ve Transport Server seçeneklerini işaretlerek ilerliyoruz ve kurulumu tamamlıyoruz.
Deployment Server, WDS’in tam kapsamlı rolüdür ve işletim sistemi dağıtımı için gerekli tüm bileşenleri içerir. Genellikle, Active Directory ortamlarında merkezi işletim sistemi kurulumlarını yönetmek için kullanılmaktadır.
Transport Server, WDS’in yalnızca ağ üzerinden veri taşıma (multicast ve dosya transferi) işlevini sunan hafif bir rolüdür. Bu mod, Active Directory gerektirmez ve daha esnek kullanım sağlar.
WDS Server Yapılandırması
Başlat Menüsü > Windows Deployment Services yazıp açın.WDS Management Console açıldığında sol tarafta Servers kısmını göreceksiniz.
Servers kısmında sunucunun üzerine sağ tıklayın ve Configure Server seçeneğini seçin.
Ön Hazırlık Ekranı: “Next” butonuna tıklayıp ilerleyin.
Install Options ekranında, Integrated with Active Directory seçeneğni seçip ilerliyoruz. Bu seçenek WDS sunucusunun Active Directory ile uyumlu çalışmasını sağlar.
Standalone Server ise WDS’in Active Directory’den bağımsız olarak çalışmasını sağlar. Küçük ağlarda veya geçici kurulum senaryolarında kullanılır. Ancak güvenlik ve merkezi yönetim açısından bazı kısıtlamaları bulunur.
Remote Installation Folder: WDS’in kurulum dosyalarını saklayacağı klasörü seçin. Demo ortam kurulumu yaptığım için kurulum dosyalarını C: sürücüsünde tutmayı tercih ettim. Siz farklı bir disk ekleyerek kurulum dosyalarını orada saklayabilirsiniz.
PXE Boot Policy Ayarı:
PXE boot sırasında istemcilerin nasıl yanıtlanacağını seçin:
- Do not respond to any client computers: Hiçbir cihaza yanıt vermeyin.
- Respond only to known client computers: Sadece AD’ye kayıtlı cihazlara yanıt verir.
- Respond to all client computers (known and unknown): Tüm cihazlara yanıt verir.
İsteğe bağlı olarak, bilinmeyen istemciler (unknown clients) için onay gereksinimi ekleyebilirsiniz. Bunun için ilgili kutucuğu işaretlemeniz yeterlidir. Bu sayede, PXE ile boot olan cihazlar, WDS panelinden onay vermedikçe kuruluma başlamaz.
Kurulum işlemi tamamlandıktan sonra Finish butonuna tıklayıp sihirbazı kapatın. “Add images to server now” seçeneği işaretli ise, sizden daha önce belirlediğiniz ISO veya WIM dosyasını seçmenizi isteyecektir. Bu işlemi isterseniz kurulumdan sonra da WDS konsolundan yapabilirsiniz.
Image Group ekranında, Windows 10 ISO dosyasını ekleyeceğiniz için bu sürümleri barındıran bir grup ismi seçin. Farklı işletim sistemi versiyonları için yine farklı grup isimleri oluşturabilirsiniz; bu, yönetimi kolaylaştırır ve imajları daha düzenli bir şekilde organize etmenizi sağlar.
Yaptığımız işlemlerin özetini inceledikten sonra, Next butonuna tıklayarak imaj dosyalarının eklenmesini başlatıyoruz.
İmaj dosyalarının yüklenmesi tamamlandıktan sonra Finish butonuna tıklayarak sihirbazı kapatıyoruz.
Yükleyebileceğimiz imaj dosyalarını burada görebilirsiniz. Dilerseniz ihtiyacınız olmayan versiyonları buradan silebilirsiniz.
İmaj yükleme işlemini manuel yapmak;
Install Images klasörüne sağ tıkladıktan sonra Add Image Group seçeneğine tıklayarak yeni bir grup oluşturun. Ardından bu gruba sağ tıklayıp Add Image seçeneğini seçin. Açılan pencerede, Windows 10 ISO dosyasının içindeki sources klasöründe bulunan install.wim dosyasını açın. Gelen pencerede, hangi versiyonları yüklemek istediğinizi seçtikten sonra Next ile ilerleyerek imaj dosyalarını manuel olarak yükleyebilirsiniz.
Bir sonraki adımda, Boot Images klasörüne sağ tıklayıp Add Boot Images seçeneğini seçin ve yine sources klasöründe bulunan boot.wim dosyasını seçin.
WDS Serverın bazı özelliklerini değiştirmek için sol panelde bulunan sunucu üzerne sağ tıkladıktan sonra Properties seçeneğini seçin
AD DS sekmesinde, domaine dahil olan bilgisayarların hangi Organizational Unit (OU) altına taşınacağını ve nasıl isimlendirileceğini belirleyebilirsiniz. Bu ayarlar, bilgisayarların yönetimini ve organizasyonunu kolaylaştırır, böylece her bir cihazın belirli bir grupta düzenli bir şekilde tutulmasını sağlar.
Boot sekmesine geldiğinizde, ağ üzerinden Windows’u boot ettiğinizde varsayılan ayarlarda F12 tuşuna basmanız gerekecek. Ancak, bunu otomatik olarak başlatmak istiyorsanız, Known ve Unknown alanlarındaki Always continue the PXE boot kutucuklarını işaretleyin.
Default boot image kısmında ise x64 ve x64 (UEFI) bölümlerine oluşturduğunuz boot.wim dosyasını seçin. Değişiklikleri onaylamak için Apply ve ardından OK butonlarına tıklayın.
Client sekmesinde, katılımsız kurulum seçeneğini etkinleştirebilirsiniz. Ek olarak, kurmak istediğiniz bilgisayarların domaine dahil edilmesini istemiyorsanız, Joining Domain kısmındaki kutucuğu boş bırakın. Bu şekilde, bilgisayarlar otomatik olarak domaine katılmayacaktır.
DHCP Server Konfigürasyonu
DHCP Server konfigürasyonu için 060, 066 ve 067 parametrelerini değiştirmemiz gerekmektedir. 060 parametresini CMD komut satırı üzerinden değiştirebilirken, 066 ve 067 parametrelerini DHCP Server Options üzerinden yapılandırabilirsiniz. Bunun için DHCP yönetim konsolunda bulunan Server Options üzerine sağ tıkladıktan sonra Properties seçeneğini seçerek 066 ve 067 parametrelerini aşağıdaki gibi yapılandırabilirsiniz.
066 Boot Server Host Name
066 Parametresi için WDS sunucusunun IP adresini belirtin. Bu, istemcilerin WDS sunucusunu bulabilmesi için gereklidir.
- Option 66‘yı işaretleyin ve WDS sunucunuzun IP adresini veya fqdn adresini girin.
067 Boot File Name
Option 67‘yi işaretleyin ve uygun önyükleme dosyasını belirtin. \boot\x64\Images\boot.wim
060 komut seti için CMD komut satırını yönetici olarak açtıktan sonra aşağıdaki komutları girmeniz gerekmektedir
netsh
dhcp
server "DHCP Server IP"
add optiondef 60 PXEClient String 0 comment=PXE support
set optionvalue 60 STRING PXEClient
exit
DHCP Konfigürasyonunu tamamladıktan sonra son durum yukarıdaki gibi olmalıdır.
Windows 10 PXE Kurulumu
Windows 10 kurulumunu gerçekleştirmek istediğimiz cihazın BIOS ayarlarına giriş yaparak Boot Options bölümünde PXE Boot seçeneğini aktif hale getiriyoruz. Bu adım, cihazın ağ üzerinden başlatılmasını sağlayacaktır. Ardından, cihazımızı daha önce DHCP ayarlarını yapılandırdığımız ağa dahil ediyoruz ve sistemi başlatıyoruz. Bu sayede, WDS (Windows Deployment Services) üzerinden otomatik olarak işletim sistemi kurulum sürecine geçiş yapabiliriz.
Heşeyin yolunda gitmesi durumunda yukarıdaki gibi WDS sunucumuzu görecektir.
Bu ekran, cihazın ağ üzerinden başlatılması sırasında boot.wim dosyasının yüklenmekte olduğunu gösterir. Boot.wim, Windows Deployment Services (WDS) tarafından sağlanan bir önyükleme görüntüsüdür ve işletim sisteminin kurulum sürecini başlatmak için gerekli olan temel dosyaları içerir.
Yükleme işlemi tamamlandığında, kullanıcı dostu bir kurulum arayüzü ile karşılaştık. Bu arayüz, Windows 10’un kurulumu için gerekli adımlara geçiş yapmamıza olanak tanımaktadır. Bu aşama, sistemin düzgün bir şekilde yapılandırıldığını ve kurulum sürecinin başarıyla ilerlediğini göstermektedir.
WDS sunucumuz domaine dahilken, client cihazımız domaine dahil değildir. Bu nedenle, yetkili bir domain hesabı ile giriş yaparak kurulumu normal bir Windows yüklemesi gibi devam ettiriyoruz.
Bir makalenin daha sonuna geldik. Umarım beğenirsiniz. Başka bir makalede görüşmek üzere! 🙂
Paylaş
